zaneta.oleksik@wp.pl | +48 509 436 246 | + 48 509 418 357
Lawenda

Lawenda

Kraina Bylin

Lawenda to zimozielona krzewinka należąca do rodziny jasnowatych, podobnie jak inne aromatyczne zioła, szałwia, macierzanka czy mięta. Rodzaj Lavandula liczy ponad 30 gatunków naturalnie występujących głównie w obrębie Basenu Morza Śródziemnego (Francja, Hiszpania, Włochy).

Rodzaj Lavandula dzieli się na 6 kategorii:

1. LAVANDULA (tak zwana lawenda angielska; basen Morza Śródziemnego) gatunki w tej grupie osiągają około 1m wysokości z kwitnieniem. Liście wąskolancetowate do równowąskich, o całych, podwiniętych brzegach. Pokryte są kutnerem, który w zależności od odmiany lawendy może mieć różne odcienie szarości. Kwiatostany przerywane bądź zwarte, o różnym kształcie, cylindrycznym, stożkowym lub wrzecionowatym. Wszystkie wyżej wymienione gatunki są mrozoodporne.

W skład tej grupy wchodzą:

  • Lawenda angustifolia (synonimy: L. vera, L. officinalis, L. spica) – Lawenda wąskolistna najbardziej znany gatunek lawendy osiągający 60-80 cm z kwitnieniem. Kwitnie wcześniej niż lawenda pośrednia. Zapach jest słodszy niż u innych gatunków. Mrozoodporna.
  • Lavandula angustifolia subsp. angustifolia
  • Lavandula angustifolia subsp. pyrenaica
  • Lavandula angustifolia subsp. angustifolia var. delphinensis
  • Lavandula latifolia (synonim: L. spica) Lawenda szerokolistna – gatunek dorastający do wysokości 1m z kwitnieniem. Mniej mrozoodporna niż lawenda wąskolistna.
  • Lavandula lanata Lawenda wełniasta – gatunek osiągający przynajmniej 80 cm z kwitnieniem. Posiada srebrzystoszare, pokryte białym kutnerem ulistnienie. Wrażliwa na mróz.
  • Lavandula x intermedia Lawenda pośrednia – naturalna, nie tworząca nasion krzyżówka, pomiędzy lawendą wąskolistną i szerokolistną, powszechnie nazywana lawandyną. Gatunek dorasta do 40-50 cm wysokości, lecz z kwitnieniem jest wyższy od lawendy wąskolistnej i osiąga nawet 1m wysokości. Mrozoodporna.

2. STOECHAS (tak zwana lawenda francuska; basen Morza Śródziemnego) nazwa gatunkowa stoechas wywodzi się od greckiej nazwy STOECHADES, oznaczającej grupę wysp położonych na francuskim Lazurowym Wybrzeżu. Lawenda francuska dorasta do 1m wysokości z kwitnieniem. Kwiatostan jest zwarty, o różnym kształcie, zbudowany z kwiatów płodnych i niepłodnych, zakończony powiększonymi podsadkami o przeróżnych kolorach. Liście koloru zielonego lub zielonoszarego. Ta grupa lawendy różni się znacząco zapachem od gatunków spotykanych w grupie LAVANDULA. Wszystkie gatunki są wrażliwe na mróz. Wytrzymują temperaturę do około -7 stopni.

W skład tej grupy wchodzą:

  • Lavandula stoechas subsp. stoechas
  • Lavandula stoechas subsp. caesia
  • Lavandula stoechas subsp. pedunculata
  • Lavandula stoechas subsp. cariensis
  • Lavandula stoechas subsp. lusitanica
  • Lavandula stoechas subsp. luisieri
  • Lavandula stoechas subsp. sampaiana
  • Lavandula stoechas subsp. atlantica
  • Lavandula stoechas subsp. maderensis
  • Lavandula stoechas subsp. leucantha
  • Lavandula viridis3. DENTATA (tak zwana lawenda hiszpańska; basen Morza Śródziemnego, Makaronezja i na południe w kierunku Arabii) przedstawione poniżej gatunki posiadają ząbkowane brzegi liści. W porównaniu do lawendy francuskiej, ten gatunek lawendy posiada mniejsze podsadki na końcu kwiatostanu. Wszystkie gatunki są wrażliwe na mróz.W skład tej grupy wchodzą:
  • Lavandula dentata var. dentata
  • Lavandula dentata var. candicans
  • Lavandula dentata var. balearica
  • Lavandula x allardii krzyżówka pomiędzy Lavandula latifolia i Lavandula dentata
  • Lavandula x heterophylla – krzyżówka pomiędzy Lavandula dentata i Lavandula angustifolia
  • 4. PTEROSTOECHAS (północna Afryka i Makaronezja) – gatunki w tej grupie posiadają pierzaste lub podwójnie pierzaste liście z całymi lub ząbkowatymi brzegami. Kwiatostan jest przerywany lub zbity, z reguły cylindryczny. Wszystkie gatunki są wrażliwe na mróz.W skład tej grupy skład wchodzą:
  • Lavandula buchii
  • Lavandula canariensis
  • Lavandula minutolii
  • Lavandula multifida
  • Lavandula pinnata
  • Lavandula pubescens
  • Lavandula rotundifolia
  • 5. CHAETOSTACHYS (Półwysep Indyjski) w skład której wchodzą:
  • Lavandula bipinnata – rzadka w uprawie
  • Lavandula gibsonii – rzadka w uprawie
  • 6. SUBNUDA (Półwysep Arabski i sąsiadujący z nim obszar Afryki) w skład której wchodzi 8 gatunków, rzadko spotykanych w uprawie.

    Lawenda angustifolia

    Należy do najbardziej popularnej w Polsce odmiany tej rośliny. Jest zimozieloną krzewinką, która dorasta do ok. 50 cm. Jej struktura tworzy zwarte, regularne kępy. Poszczególne łodygi posiadają wąskie, liście w srebrzystym odcieniu. Kwitnie od czerwca do października a jej fioletowe kwiaty o bardzo aromatycznym zapachu wabią miodne owady, jednocześnie odstraszając komary i muchy. Dlatego roślina ta świetnie sprawdza się w miejscach gdzie często przebywają ludzie, np. na tarasach, altanach oraz w przydomowym ogrodzie. Lawenda lubi nasłonecznione miejsca z suchym dobrze zdrenowanym podłożem, najlepiej z dużą zawartością wapnia. Roślina ta charakteryzuje się znaczną odpornośćia na suszę, natomiast źle znosi nadmierną wilgotność gleby. Ma małe wymagania pokarmowe, lawendzie rosnącej w doniczkach wystarczą niewielkie dawki nawozów wolnodziałających o niewielkim stężeniu. Źle toleruje nawożenie świeżym obornikiem i dużymi dawkami nawozów mineralnych. Należy pamiętać o regularnym przycinaniu. Można robić to wczesną wiosną, zanim ruszy wegetacja lub jesienią, po przekwitnięciu. Zaniechanie przycinania skutkuje utratą zwartego pokroju.

     

    Choroby i szkodniki

    Lawenda jest niezwykle odporna na choroby i ataki szkodników. Często wykorzystuje się ją jako ochronę dla wrażliwych roślin sadząc ją w ich pobliżu. Pogorszenie wyglądu rośliny, bądź jej zamieranie najczęściej jest wynikiem nieodpowiedniej pielęgnacji, a nie chorób czy szkodników.

     

    Zastosowanie

    Zastosowanie lawendy wąskolistnej jest bardzo szerokie. Oprócz spełniania funkcji ozdobnej, jej kwiaty i liście umieszczane są w specjalnych saszetkach zapachowych. Roślina ta ma również szerokie zastosowanie w kuchni gdzie służy jako aromatyczna przyprawa. Co więcej olejek lawendowy wykorzystywany jest do aromaterapii. Dodany do kąpieli działa uspokajająco, pomaga się zrelaksować i zasnąć po ciężkim dniu. Niezwykle ciekawe podejście do tej rośliny mają Anglicy. Uważają, że tam gdzie w ogrodzie rośnie lawenda, małżonkowie nigdy się nie kłócą. Zachęcamy do sprawdzenia tej tezy.

    Literatura:
    McNaughton V., 2010: Lavender The Grower’s Guide. Timber Press, Inc., Portland, Oregon.
    Łabanowski G., Orlikowski L., Skrzypczak Cz., Soika G., Wojdyła A.,2005: Ochrona bylin. Wydawnictwo Plantpress Sp. z o.o., Kraków.
    Nowak J., 2006. Przebojowa lawenda. Cz. I, Hasło ogrodnicze, 4.
    Nowak J., 2006. Przebojowa lawenda. Cz. II, Hasło ogrodnicze,5.